شمس الدين حافظ
506
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
422 - « حلقهء خم گيسو » ما پيشِ خاكِ پاى تو ، صد رو نهادهايم * روى و رياىِ خلق ، به يكسو نهادهايم ننهادهايم بارِ جهان بر دلِ ضعيف * وين كار و بار بسته ، به يك مو نهادهايم طاق و رواقِ مدرسه و قال و قيلِ فضل * در راه جام و ساقى مَهرو نهادهايم ما مُلكِ عافيت نَه به لشكر گرفتهايم * ما تختِ سلطنت نه به بازو نهادهايم تا سِحْرِ چشمِ يارِ چه بازى كند كه ما * بنياد بر كرشمهء جادو نهادهايم بىنازِ نرگسش سَرِ سودايى از ملال * همچون بنفشه بر سَرِ زانو نهادهايم بر بوى عيدِ وصل چو نظّارگان ماه * چشمِ طلب بر آن خمِ ابرو نهادهايم گويند حافظا دل سرگشتهات كجاست * در حلقههاى آن خَم گيسو نهادهايم * توضيحات : صد رو نهادهايم ( صد بار رخ نهادهايم و صورت بر زمين گذاشتهايم - خيلى تعظيم و تجليل كرديم ) خلق ( مردم ) به يكسو نهادهايم ( كنار گذاشتيم ) روى و ريا ( مكر و فريب ) معنى بيت ( 2 ) ( به دنيا تعلق خاطر پيدا نكرديم و به مال و منال آن دلخوش نشديم بلكه كار و بار دنيا را ترك كرديم و دنيا را معتبر ندانستيم ) معنى بيت ( 3 ) ( بحث و گفتگوى دانش و تعليم را كنار گذاشتيم و عاشق شديم و آنها را تماما در راه عشق و شراب و دلربايى زيبا نهاديم ) ملك عافيت ( سرزمين سلامتى ) تا ( اسم صوت - عجبا ) سحر چشم ( كرشمه و ناز چشم ) چه بازى كند ( چه فتنهاى بپامىكند ) بنياد ( اساس ) نرگس ( چشم محبوب ) معنى بيت ( 6 ) ( چون چشم محبوب ناز و كرشمه ندارد بنابراين ما هم شيدايى را از خمار عشق او و ملال فراق را از حيرت و حسرت يار بدست آورديم ) ماه ( هلال ماه ) معنى بيت ( 7 ) ( همه طالب ديدن ماه نو هستند اما ما خواهان خم ابروى جانان مىباشيم ) معنى بيت ( 8 ) ( گويند اى حافظ دل سرگشته و حيران تو كجا رفته ، گويم در حلقهء گيسوى يار است و نزد يار مىباشد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - اين نيت ، براى شما و او رنجها به بار آورده ، بهطورىكه فلسفهء زندگى را به گونهاى ديگر رقم مىزند معنى بيت 3 و 6 و آخر دقيقا وصف الحال اين نيت مىباشد ، آنها را يكبار ديگر بخوانيد . 2 - با قدرى درنگ و تأمل ، كليه مسايل حل مىشود ، شما بر اثر عجله مىخواهيد همه كارها را خراب كنيد و ميل داريد « يكشبه راه صدساله را طى كنيد » اما بايد بدانيد : اگرچه اين كار و اين نيت عامل اصلى هستند امّا مقدماتش فراهم نمىباشد ، به قول معروف « اول اسب را بخريد آنگاه زين آن را تهيه كنيد » . 3 - همين هفته از پيشامد بزرگى رهايى يافتهايد ، سعى كنيد توكل بر خداوند داشته باشيد و بيش از اين خود را به زحمت نيندازيد بلكه نيروى خويش را ذخيره كارهاى مهم و اساسى كنيد زيرا رقيبان در كمين هستند پس مىطلبد كه شما دقت ، سرعت ، عشق ، فعاليت را همگام و همراه خود سازيد ، آنگاه اقدام نماييد و بىجهت دست و پا نزنيد . 4 - يكى از خردمندان شما را راهنمايى كرد اما به بهانههاى گوناگون از زير بار انجام پند وى شانه خالى كردى درحالىكه او انسانى مدبر و كارآزموده است و خيرخواه شما مىباشد . 5 - فرزندم ، ناخواستههايى كه در زندگى انسان اتفاق مىافتند بيش از خواستههاى تحقق يافته ، هستند . 6 - اين نيت با صبر و شكيبايى و با تهيه مقدماتش انجام مىگيرد ، خوبست عجله نكنيد و از راهنمايى ديگران حتما بهرهمند شويد تا موفق گرديد . 7 - به نداى وجدان بيشتر گوش فرادهيد و مواظب اطراف خود باشيد و اتكاء به نيروى اراده و توكل داشته باشيد .